Lojistik Filosunda Karbon Ayak İzi: Hesaplama ve Raporlama
Lojistik sektörü, küresel CO₂ emisyonlarının yaklaşık yüzde 8'inden sorumludur. Türkiye'de kara taşımacılığına dayalı lojistik modelinde bu oran daha da yüksektir. Dizel kamyon filosu işleten bir KOBİ için yakıt maliyeti zaten en büyük gider kalemlerinden biriyken karbon fiyatlandırma mekanizmalarının yayılmasıyla birlikte bu tüketim doğrudan mali risk unsuruna dönüşmektedir.
Büyük alıcı firmalar (özellikle Avrupa merkezli çok uluslu şirketler) Scope 3 emisyon raporlamalarında lojistik tedarikçilerinden karbondioksit verisi talep etmeye başlamıştır. Bu talep, küçük ve orta ölçekli Türk lojistik firmalarını da doğrudan etkiliyor.
Scope 1 Emisyonları ve Lojistik Filo
GHG Protokolü sınıflandırmasına göre şirketin doğrudan sahip olduğu ve işlettiği kaynaklardan (araç filosu, forklift, kompresor vb.) kaynaklanan emisyonlar Scope 1 kapsamındadır. Dizel kamyon filosu çalıştıran bir lojistik firması için Scope 1, toplam karbon ayak izinin yüzde 70-90'ını oluşturabilir.
Hesaplama için iki ana yaklaşım kullanılabilir: yakıt bazlı yöntem (litre dizel × emisyon faktörü) ve mesafe bazlı yöntem (ton-km × araç tipi emisyon faktörü). GLEC Framework her iki yöntemi de destekler ve uluslararası müşterilerin kabul ettiği bir çerçeve sunar.
Dizel Emisyon Faktörleri
Türkiye'de kullanılan referans emisyon faktörleri (IPCC ve DEFRA verileri):
GLEC Framework ile Hesaplama
Smart Freight Centre tarafından geliştirilen GLEC (Global Logistics Emissions Council) Framework, lojistik emisyon hesaplamalarında kullanılan uluslararası referans standarttır. ISO 14083:2023 ile uyumlu olan bu çerçeve, hem taşıma modlarını hem de depolama tesislerini kapsar.
Hesaplama adımları şöyle sıralanabilir: araç tipi belirleme, yük faktörü (doluluk oranı) girişi, güzergah bazlı mesafe hesabı ve emisyon faktörü uygulaması.
Örnek Hesaplama
10 kamyon (ortalama 25 ton kapasite) ile çalışan bir lojistik firması için yıllık hesap:
Yük Faktörünün Önemi
Doluluk oranı emisyon verimliliğini doğrudan belirler. Yüzde 50 dolu kamyon ile yüzde 80 dolu kamyon arasındaki ton-km başına CO₂ farkı yüzde 37'ye ulaşır.
Elektrikli Araç Geçiş Planı
Elektrikli ticari araç (ECV) penetrasyonu Türkiye'de hızlanmaktadır. Hafif ticari segmentte birden fazla üretici model sunmaya başlamışken ağır tonaj segmenti 2026-2028 döneminde daha geniş model çeşitliliğine kavuşacaktır.
Filo elektrifikasyonu kararı, araç başına yıllık enerji tasarrufu, altyapı yatırımı ve araç alış fiyatı farkının birlikte değerlendirilmesini gerektirir.
Filo Elektrifikasyonu Maliyet Analizi
Dizel hafif ticari araç ile elektrikli muadil karşılaştırması (günlük 150 km, 5 yıllık operasyon):
Şarj Altyapısı Planlaması
Müşteriye Karbon Raporu Sunumu
Büyük alıcı firmalar, özellikle CSRD yükümlülüğü bulunan Avrupalı şirketler, tedarikçilerinden ton başına karbondioksit verisi talep etmektedir. Bu verinin doğrulanabilir biçimde sunulması hem mevcut müşteri ilişkisini güçlendirir hem de yeni ihracat kapıları açar.
Müşteri Raporu İçeriği
Sıkça Sorulan Sorular
GLEC Framework kullanmak için lisans veya ücret ödenmesi gerekiyor mu?
Hayır. GLEC Framework kamuya açık ve ücretsiz olarak sunulmaktadır. Smart Freight Centre web sitesinden indirilebilir. Hesaplama araçları da ücretsizdir; kurumsal doğrulama için ek ücret alınabilir.
Dizel filom varken müşterime karbon raporu verebilir miyim?
Evet. Dizel filo da hesaplanabilir ve raporlanabilir bir karbon profiline sahiptir. Önemli olan metodolojinin şeffaf ve tutarlı olmasıdır. Müşteriler, mevcut performans verisini zaman içindeki iyileşmeyi izlemek için kullanır. Bugün başlamak, sıfır veri sunmaktan her zaman daha değerlidir.
Yıllık emisyon hesabı için hangi verileri toplamam gerekiyor?
Yakıt bazlı hesaplama için yıllık yakıt faturası (litre veya ton olarak) yeterlidir. Daha ayrıntılı mesafe bazlı hesaplama için araç-km verileri ve yük kayıtları (ton bazında) gereklidir. Filo takip sistemi (GPS) bu verileri otomatik olarak üretir.
Elektrikli araç alımında OTV muafiyeti veya teşvik var mı?
Türkiye'de elektrikli ticari araçlar bazı ÖTV avantajlarından yararlanmaktadır. KOSGEB yatırım destek programlarında elektrikli araç alımı uygun yatırım kapsamına girebilmektedir. Teşvik mevzuatı değişkenlik gösterdiğinden güncel koşullar için Ticaret Bakanlığı yatırım teşvik belgesi rehberi incelenmelidir.
Sektörel enerji verimliliği projeleri ve EBRD proje raporlaması
İlgili Yazılar
Yeşil Finansman Nedir? KOBİ Sahipleri İçin Uygulamalı Rehber
Yeşil finansman, çevre dostu projelere özel düşük faizli kredi ve hibe imkânları sunan bir finansman modelidir. Türkiye'...
Yeşil Kredi Nedir, Kimler Kullanabilir? KOBİ'ler İçin Net Yanıtlar
Yeşil kredi, çevresel sürdürülebilirlik amacıyla kullanılmak üzere tasarlanmış, standart ticari kredilere kıyasla daha a...
Enerji Verimliliği Kredisi İçin 90 Günlük KOBİ Başvuru Planı
Enerji verimliliği kredisi başvurusu, doğru hazırlanmış bir takvimle çok daha hızlı ve başarılı sonuçlanır. 90 günlük ya...