İklim Kanunu, 9 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7552 sayılı kanundur ve Türkiye'de iklim politikasını ilk kez tek bir çerçeve yasada toplar. Kanunun en somut sonucu, ulusal bir Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurmasıdır: belirli eşiğin üzerinde emisyon yapan tesisler, saldıkları her ton karbon için tahsisat bulundurmak zorunda hâle gelir. Kanun ayrıca 2053 net-sıfır hedefini hukuki bağlayıcılığa kavuşturur ve izleme-raporlama-doğrulama (MRV) yükümlülükleri getirir.
Kanunun KOBİ'ler açısından pratik anlamı şudur: yıllık emisyonu 50.000 tCO₂'nin altında kalan işletmeler doğrudan ETS kapsamına girmez, ancak kapsamdaki büyük müşterilerinin tedarik zinciri raporlaması üzerinden dolaylı olarak etkilenir.
Türkiye, 9 Temmuz 2025 tarihinde yayımlanan 7552 sayılı İklim Kanunu ile karbon piyasası yolculuğuna resmi olarak adım attı. Bu kanun yalnızca bir politika belgesi değil; ulusal bir Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kuran, raporlama yükümlülükleri getiren ve 2053 net-sıfır hedefini hukuki bağlayıcılığa kavuşturan bir çerçeve yasadır.
Bu gelişme, AB'nin CBAM (Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması) baskısıyla eş zamanlı gerçekleşti. AB'ye ihracat yapan Türk KOBİ'leri artık iki taraftan da karbon baskısıyla karşı karşıyadır: bir yanda CBAM sertifikası zorunluluğu, diğer yanda ulusal ETS yükümlülüğü. Ancak bu iki sistemin entegrasyonu, uzun vadede ihracatçılara maliyet avantajı sağlayacak.
Kanunun Temel Unsurları
Kurumsal Yapı: Kanun, iklim politikası koordinasyonunu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı yeni İklim Değişikliği Başkanlığı'na bırakıyor. Emisyon tahsis planları, açık artırma ve ücretsiz tahsis kararları ise Karbon Piyasa Kurulu tarafından alınacak.
ETS Kapsamı: Yıllık 50.000 tCO₂ üzerinde emisyon yapan tesisler pilot aşamaya dahil edilecek. Bu eşiğin altındaki KOBİ'ler doğrudan ETS kapsamına girmeyecek; ancak tedarik zincirindeki büyük müşterilerin raporlama talepleri aracılığıyla dolaylı olarak etkilenecek.
Pilot Uygulama: 2026-2027 döneminde pilot ETS başlayacak. Pilot aşamada benchmark temelli ücretsiz tahsis ve %80 indirimli ceza mekanizması uygulanacak.
CBAM Bağlantısı: Kanunun 8. maddesi, AB CBAM'ına paralel bir iç sınır mekanizması (SKDM) oluşturulmasını öngörüyor. Bu mekanizma çerçevesinde Türkiye'de ödenen ETS bedeli, CBAM sertifikası maliyetinden mahsup edilebilecek. Yani: Türkiye ETS'e giren bir çelik üreticisi, AB'ye ihracat yaparken CBAM sertifikası için daha az ödeyecek.
KOBİ'lere Pratik Etkiler
Kısa vadede (2026-2027): Doğrudan ETS yükümlülüğü çoğu KOBİ için henüz devreye girmeyecek. Ancak büyük alıcılar tedarikçilerinden karbon ayak izi verisi talep etmeye başlayacak. Bu nedenle şimdiden Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyon envanteri hazırlamak stratejik avantaj sağlıyor.
Orta vadede (2028-2030): ETS kapsamı genişleyecek, eşik değerleri düşebilir. Özellikle imalat sektöründeki orta ölçekli KOBİ'ler doğrudan kapsama girebilir.
Destekler: Kanun, ETS gelirlerinin %10'unun adil geçiş ve kırılgan sektör desteklerine ayrılmasını öngörüyor. Bu fonların bir kısmı KOBİ'lerin karbon ölçüm ve raporlama altyapısı için kullanılabilecek.
Şimdiden Alınabilecek Adımlar
- Emisyon envanteri hazırlayın: Kapsam 1 (doğrudan) ve Kapsam 2 (satın alınan enerji) emisyonlarınızı belgeleyin. Bu veri hem ETS başvurusu hem CBAM raporu için gerekli.
- Enerji verimliliği yatırımı yapın: Emisyonları azaltmak hem ETS maliyetini hem CBAM yükümlülüğünü düşürür.
- Yenilenebilir enerji kullanımını artırın: Elektrik alımından kaynaklanan Kapsam 2 emisyonları, yeşil tarife veya çatı GES ile azaltılabilir.
- Akredite doğrulayıcı ile iletişime geçin: TÜRKAK akredite doğrulama kuruluşları MRV (İzleme-Raporlama-Doğrulama) sürecinde kritik rol oynuyor.
İklim Kanunu Kimleri Kapsıyor?
Kapsam, sektöre göre değil emisyon eşiğine göre belirlenir. Yıllık 50.000 tCO₂ üzerinde emisyon yapan tesisler pilot aşamaya dahil edilir. Uygulamada bu eşik; çelik, çimento, cam, seramik, rafineri ve enerji üretimi gibi enerji yoğun tesislerde aşılır.
Türkiye'deki KOBİ'lerin ezici çoğunluğu bu eşiğin çok altındadır ve doğrudan yükümlü değildir. Buna karşılık kapsamdaki bir tesise tedarik eden KOBİ, o tesisin MRV sürecinde kendi ürününün gömülü emisyonunu beyan etmesi istenen taraf hâline gelir. Yükümlülük hukuken büyük tesiste, veri talebi ise tedarikçidedir.
İklim Kanunu ile CBAM Arasındaki İlişki Nedir?
Kanunun 8. maddesi, AB'nin CBAM'ına paralel bir iç sınır mekanizması (SKDM) kurulmasını öngörür. Bu bağlantı ihracatçı için doğrudan paraya çevrilebilir bir sonuç doğurur: menşe ülkede ödenmiş karbon bedeli, CBAM yükümlülüğünden mahsup edilebilir.
Pratikte bu şu demektir — Türkiye ETS'i içinde karbon bedelini ödemiş bir çelik üreticisi, aynı ürünü AB'ye ihraç ederken CBAM sertifikası için daha az öder. Ödenen tutar Türkiye'de kalır. Bu nedenle ulusal ETS, ihracatçı açısından yalnızca bir maliyet kalemi değil, aksi hâlde AB bütçesine gidecek bir bedelin ülke içinde tutulmasıdır.
CBAM tarafındaki yükümlülüklerin ayrıntısı için CBAM (SKDM) nedir rehberimize bakabilirsiniz.
Türkiye ETS Ne Zaman Başlıyor?
Sistem kademeli kurgulanmıştır. 2026-2027 dönemi pilot aşamadır: bu dönemde tahsisatlar benchmark temelli ve ücretsiz dağıtılır, ceza mekanizması ise indirimli uygulanır. Amaç, tesislerin ölçüm ve raporlama altyapısını cezalandırıcı olmayan bir ortamda kurmasıdır.
Pilot dönemin ardından ücretsiz tahsisat oranının kademeli azalması ve kapsamın genişlemesi beklenir. Eşik değerlerinin düşmesi hâlinde orta ölçekli imalatçı KOBİ'ler de doğrudan kapsama girebilir.
Tahsisat planları, açık artırma ve ücretsiz tahsis kararları Karbon Piyasa Kurulu tarafından alınır; politika koordinasyonu ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından yürütülür.
İklim Kanunu Kapsamında Cezalar Nedir?
Kanun, tahsisat yükümlülüğünü yerine getirmeyen tesisler için idari para cezası öngörür. Pilot dönemde ceza indirimli uygulanır; bu, sistemin ilk yıllarında uyum kapasitesi kurmaya alan tanımak içindir.
Cezanın yapısı önemlidir: ceza ödemek yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Eksik tahsisat sonraki dönemde yine tamamlanmak zorundadır. Dolayısıyla cezayı maliyet kalemi olarak planlamak sürdürülebilir bir strateji değildir.
Güncel ceza tutarları ve tahsisat oranları ikincil mevzuatla belirlendiğinden, yükümlülük değerlendirmesi yürürlükteki yönetmelik üzerinden yapılmalıdır.
KOBİ'ler İçin Sıradaki Adım Ne Olmalı?
Kapsam dışında olmak hazırlıksız olmayı gerektirmez. Kapsamdaki müşterilerden veri talebi geldiğinde hazır olmak, siparişi korumanın koşulu hâline gelmektedir.
- Emisyon envanterinizi çıkarın. Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyonları, elektrik ve yakıt faturalarınızdan hesaplanabilir. İlk tahmin için karbon ayak izi hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
- Enerji verimliliği yatırımını öne alın. Emisyonu düşürmek hem ETS hem CBAM yükümlülüğünü aynı anda azaltır.
- Kapsam 2'yi yeşil elektrikle düşürün. Çatı GES veya yeşil tarife, satın alınan elektrikten kaynaklanan emisyonu doğrudan azaltır.
- Doğrulayıcı kuruluşla erken temas kurun. TÜRKAK akredite doğrulama kuruluşları MRV sürecinin zorunlu parçasıdır ve kapasiteleri sınırlıdır.