TSRS Nedir?
TSRS (Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları), Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan ve belirli büyüklükteki işletmeler için sürdürülebilirlik raporlamasını zorunlu hâle getiren standart setidir.
TSRS, uluslararası ISSB standartlarıyla (IFRS S1 ve IFRS S2) uyumlu olarak hazırlanmıştır. Bu uyum önemlidir: Türkiye'de TSRS'ye göre hazırlanan bir rapor, uluslararası yatırımcı ve alıcılar tarafından tanınan bir çerçevede sunulmuş olur.
TSRS 1 ve TSRS 2 Neyi Kapsıyor?
Standart seti iki temel bileşenden oluşur:
TSRS 1 — Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler. İşletmenin karşı karşıya olduğu sürdürülebilirlik kaynaklı risk ve fırsatların genel çerçevesini belirler. Yönetişim, strateji, risk yönetimi ile ölçüm ve hedefler başlıkları altında açıklama ister.
TSRS 2 — İklimle İlgili Açıklamalar. İklim değişikliğinin işletme üzerindeki etkilerine odaklanır. Sera gazı emisyonlarının Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 olarak açıklanmasını, iklim senaryolarına karşı dayanıklılığın değerlendirilmesini ve varsa geçiş planının paylaşılmasını gerektirir.
Kimler TSRS Kapsamında Rapor Vermek Zorunda?
Yükümlülük, KGK'nın belirlediği eşikleri aşan işletmeler için geçerlidir. Kapsam; aktif toplamı, yıllık net satış hasılatı ve çalışan sayısı ölçütlerine göre belirlenmekte ve kademeli olarak genişletilmektedir. Bankalar, sigorta şirketleri ve halka açık şirketler kapsamın ilk halkasında yer alır.
Güncel eşik değerleri ve kapsam takvimi KGK tarafından dönemsel olarak güncellendiğinden, yükümlülük değerlendirmesinin KGK'nın yürürlükteki kararı üzerinden yapılması gerekir.
Kapsam Dışındaki KOBİ'ler Neden İlgilenmeli?
TSRS eşiklerinin altında kalan bir KOBİ, doğrudan rapor vermekle yükümlü değildir. Ancak dolaylı etki gerçektir ve giderek büyümektedir:
Kapsama giren büyük şirketler, TSRS 2 gereği Kapsam 3 emisyonlarını açıklamak zorundadır. Kapsam 3, tedarik zincirinden kaynaklanan emisyonları içerir — yani sizin ürettiğiniz malın emisyonu, alıcınızın raporunda bir satırdır. Bu nedenle kapsamdaki şirketler tedarikçilerinden emisyon verisi talep etmeye başlamıştır.
Pratikte bu şu anlama gelir: TSRS kapsamında olmayan bir KOBİ, kapsamdaki bir müşteriye tedarik ediyorsa, er ya da geç kendi karbon ayak izini hesaplamak durumunda kalacaktır. Bu talep geldiğinde hazırlıklı olmak, siparişi korumanın koşulu hâline gelebilir.
KOBİ'ler İçin Pratik Hazırlık Adımları
- Müşteri portföyünüzü tarayın. Alıcılarınız arasında halka açık şirket, banka veya büyük ölçekli sanayi kuruluşu var mı? Varsa talep büyük olasılıkla gelecektir.
- Enerji ve yakıt verilerinizi düzenli tutmaya başlayın. Emisyon hesaplamasının hammaddesi, zaten sahip olduğunuz fatura ve tüketim kayıtlarıdır.
- Kapsam 1 ve Kapsam 2 ile başlayın. Karbon ayak izi hesaplayıcısı ile ilk tahmininizi çıkarın.
- Talep geldiğinde formatı sorun. Alıcılar çoğunlukla ürün bazında karbon ayak izi (PCF) ister; kurumsal toplam yeterli olmayabilir.
Sürdürülebilirlik raporlamasının mantığını ve terimlerini daha ayrıntılı görmek için ESG nedir rehberimize, AB tarafındaki karşılığı için CSRD rehberine bakabilirsiniz.
KGK Sürdürülebilirlik Denetçiliği Nedir?
TSRS kapsamında hazırlanan raporların bağımsız güvence denetiminden geçmesi öngörülür. Bu denetimi yapacak kişiler için Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) sürdürülebilirlik denetçiliği yetkilendirmesi tanımlamıştır.
Yetkilendirme, mevcut bağımsız denetçilik altyapısı üzerine kurulur: adayların KGK'nın belirlediği eğitim programını tamamlaması ve sınavda başarılı olması beklenir. Ayrıca KGK, raporu hazırlayan tarafta görev alacak kişiler için kurumsal sürdürülebilirlik raporlama uzmanlığı başlığını tanımlamıştır.
İki rol karıştırılmamalıdır: raporlama uzmanı raporu hazırlayan, sürdürülebilirlik denetçisi ise raporu güvence altına alan taraftır. Bağımsızlık gereği aynı rapor için ikisi aynı kişi olamaz.
KOBİ'ler İçin Bunun Anlamı Nedir?
Kapsam dışındaki bir KOBİ'nin denetçi tutması gerekmez. Ancak kapsamdaki bir müşteriye tedarik ediyorsanız, ilettiğiniz emisyon verisi o şirketin güvence denetiminden geçen raporuna girer.
Bunun pratik sonucu, veri kalitesine ilişkin beklentinin yükselmesidir: kaba tahminler yerine faturaya, sayaç okumasına veya sevkiyat kaydına dayanan, kaynağı gösterilebilir veriler istenir. Hesaplama yönteminizi ve kullandığınız emisyon faktörlerini kayıt altında tutmak, bu talep geldiğinde süreci kısaltır.
Ölçüme nereden başlanacağı için karbon ayak izi rehberimize bakabilirsiniz.