Türkiye'de enerji yöneticisi zorunluluğu, 2007 yılında yürürlüğe giren 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ve buna bağlı Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik ile düzenlenmektedir. Bu düzenleme birçok KOBİ'nin farkında olmadığı ancak ihlali halinde idari para cezasına yol açan önemli bir yasal yükümlülüktür.
Bu yazıda kimin etkilendiğini, sertifika nasıl alındığını ve uyumsuzluğun sonuçlarını açıklıyoruz.
Enerji Yöneticisi Görevlendirmesi Kimler İçin Zorunlu?
Yükümlülük, işletmenin türüne ve yıllık enerji tüketimine göre belirlenir. Ölçü birimi TEP (ton eşdeğer petrol) olup, elektrik ve yakıt tüketiminin ortak bir birime çevrilmiş hâlidir.
Yönetmelik; endüstriyel işletmeler, ticari ve hizmet binaları ile kamu binaları için ayrı eşikler tanımlar. Endüstriyel işletmelerde eşik yıllık toplam enerji tüketimi üzerinden, binalarda ise hem tüketim hem de kapalı alan (m²) üzerinden değerlendirilir. Organize sanayi bölgelerinde, eşiğin altında kalan işletmeler için OSB bünyesinde ortak enerji yönetim birimi kurulması yoluna gidilebilir.
Eşik değerleri ikincil mevzuatla güncellenebildiğinden, işletmenizin yükümlü olup olmadığı yürürlükteki Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik üzerinden teyit edilmelidir. Sınırda kalan işletmeler için pratik yöntem, son bir yılın elektrik ve doğalgaz tüketimini TEP'e çevirip eşikle karşılaştırmaktır.
Enerji Yöneticisi Sertifikası Nasıl Alınır?
Sertifika, kişiye verilir; işletmeye değil. Adayın mühendislik veya teknik eğitim altyapısına sahip olması ve yetkilendirilmiş kurumların düzenlediği enerji yöneticisi eğitimini tamamlayıp sınavda başarılı olması gerekir.
Eğitimler Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kurumlar ile üniversiteler ve meslek odaları tarafından verilir. Eğitim; enerji yönetimi, ölçüm ve izleme, ısıl sistemler, elektrik sistemleri ve enerji etüdü metodolojisi başlıklarını kapsar.
İşletmeler yükümlülüğü iki yoldan karşılayabilir: kendi personelini sertifikalandırmak veya yetkilendirilmiş enerji verimliliği danışmanlık (EVD) şirketinden hizmet almak. Küçük ölçekli işletmelerde ikinci yol genellikle daha düşük maliyetlidir.
Enerji Yöneticisi Atamazsanız Ne Olur?
5627 sayılı Kanun, yükümlü olduğu hâlde enerji yöneticisi görevlendirmeyen işletmeler için idari para cezası öngörür. Ceza, yükümlülüğü ortadan kaldırmaz; görevlendirme yine yapılmak zorundadır.
Doğrudan cezanın ötesinde iki dolaylı sonuç vardır. Birincisi, enerji yöneticisi bulunmayan işletmeler VAP (Verimlilik Artırıcı Proje) desteği gibi programlara başvuruda dezavantajlıdır — bu programlar ölçülmüş tüketim verisi ve etüt raporu ister. İkincisi, ISO 50001 belgelendirmesinde enerji yönetim yapısının kurulmuş olması beklenir; sertifikalı bir yönetici bu yapının doğal merkezidir.
ISO 50001 enerji yönetim sistemi sayfasında belgelendirme sürecinin ayrıntısını bulabilirsiniz.
Enerji Yöneticisi ile Enerji Etüdü Arasındaki Fark Nedir?
İkisi sık karıştırılır ancak farklı yükümlülüklerdir. Enerji yöneticisi sürekli bir görevdir: tüketimin izlenmesi, hedeflerin takibi ve verimlilik fırsatlarının raporlanmasından sorumlu kişidir. Enerji etüdü ise belirli bir zamanda yapılan teknik incelemedir; tasarruf potansiyelini ve yatırım geri dönüşünü sayısallaştırır.
Uygulamada ikisi birbirini besler: etüt yatırım kararının gerekçesini üretir, enerji yöneticisi ise yatırımın gerçekten tasarruf sağlayıp sağlamadığını izler. Banka ve hibe başvurularında çoğunlukla etüt raporu istenir.