CBAM vergisi Türkiye AB sınır karbon düzenleme CBAM maliyet hesaplama

📅 14 Mayıs 2026 ✍️ YeşilKOBİ Araştırma Ekibi ✓ İnceleme: YeşilKOBİ Editör Kurulu ⏱ 3 dk okuma

Kaynak notu: Bu içerik kamuya açık EBRD, IFC ve KOSGEB proje verileri esas alınarak hazırlanmıştır.

Avrupa Birliği'nin Sınır Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM - Carbon Border Adjustment Mechanism), 2023-2025 yılları arasında raporlama fazıyla başlamış, 2026 itibarıyla finansal yükümlülük aşamasına geçmektedir. Bu mekanizma, AB'ye ithal edilen belirli ürünlerin üretiminde açığa çıkan sera gazı emisyonlarına karşılık CBAM sertifikası satın alınmasını zorunlu kılmaktadır.

Türkiye, AB'nin en büyük ticaret ortaklarından biri olarak bu düzenlemeden doğrudan etkilenmektedir. Başta çelik, alüminyum ve gübre sektörleri olmak üzere binlerce Türk KOBİ ve büyük sanayi kuruluşu CBAM yüküyle karşı karşıya kalacaktır.

CBAM Nasıl Çalışır?

CBAM, AB gümrük bölgesine giren belirli ürünlerin üretiminde kullanılan karbon emisyonuna bir bedel biçer. AB ithalatçısı, ton CO₂ başına bir CBAM sertifikası satın alır. Sertifika fiyatı AB ETS (Avrupa Emisyon Ticaret Sistemi) fiyatına endekslidir.

CBAM Kapsamındaki Ürünler ve Sektörler

2026 itibarıyla CBAM kapsamına giren sektörler şunlardır: demir ve çelik, alüminyum, çimento, gübre (azotlu), elektrik ve hidrojen. Bu sektörlerin alt ürün kategorileri genişleyerek 2030'a kadar tüm AB ETS kapsamlı sektörleri içine alması beklenmektedir.

CBAM Sertifika Fiyatı

CBAM sertifika fiyatı AB ETS haftalık ortalama fiyatına göre belirlenir. 2024-2025 ortalaması 60-70 EUR/ton CO₂ civarındaydı. 2026 tahminleri 50-80 EUR/ton CO₂ bandını işaret etmektedir. Bu yazıda hesaplamalar için 60 EUR/ton CO₂ baz fiyatı kullanılmaktadır.

Sektör Bazında CBAM Maliyet Hesaplama

Her sektörün emisyon yoğunluğu farklıdır. Aşağıda ton ürün başına tipik emisyon değerleri ve 60 EUR/ton CO₂ fiyatıyla hesaplanan CBAM maliyeti verilmektedir.

Çelik Sektörü

Türkiye'de elektrik ark ocağı (EAF) kullanan çelik üreticilerinin emisyon yoğunluğu ton çelik başına 0,4-0,8 ton CO₂ arasındadır. Entegre demir-çelik tesislerinde bu değer 1,8-2,2 ton CO₂/ton çeliğe çıkmaktadır.

Alüminyum Sektörü

Primer alüminyum üretimi son derece enerji yoğundur; ton başına 8-12 ton CO₂ emisyon tipiktir. İkincil (geri dönüştürülmüş) alüminyum ise ton başına 0,5-1 ton CO₂ ile çok daha temizdir.

Gübre Sektörü

Azotlu gübrelerde (üre, amonyum nitrat) üretim sürecinden kaynaklanan emisyon ton başına 2-3 ton CO₂ eşdeğerindedir. 10.000 ton üre ihracatı için yıllık CBAM yükü 1,2-1,8 milyon EUR olabilir.

Emisyon Azaltımı ile CBAM Maliyetinin Karşılaştırması

CBAM yükünü azaltmanın iki yolu vardır: daha az CBAM sertifikası satın almak (emisyon azaltmak) ya da CBAM ödemelerini ihracat fiyatına yansıtmak. Uzun vadede emisyon azaltımı hem maliyet hem de rekabet açısından daha sürdürülebilirdir.

Yatırım vs CBAM Ödeme Analizi

Örnek: Yıllık 10.000 ton EAF çelik üreten ve AB'ye ihraç eden bir işletme. Mevcut emisyon: 0,6 ton CO₂/ton çelik. Yıllık toplam: 6.000 ton CO₂. CBAM yükü: 6.000 × 60 EUR = 360.000 EUR/yıl. Enerji verimliliği yatırımıyla emisyonu yüzde 30 azaltmak mümkünse (1.800 ton CO₂ azalım): Yıllık CBAM tasarrufu: 108.000 EUR. Yatırım maliyeti: 500.000 EUR olsa geri dönüş süresi 4,6 yıl.

Türkiye'nin Karbon Fiyatlandırma Durumu

Türkiye 2024 yılında Emisyon Ticaret Sistemi pilot uygulamasını başlatmıştır. Türkiye ETS fiyatı AB ETS fiyatının altında kaldığı sürece Türk üreticiler CBAM farkını ödemek zorunda kalacak. Bu fark Türkiye'nin kendi karbon fiyatını artırması halinde azalacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

KOBİ maliyet analizi ve yeşil yatırım değerlendirmesi

İlgili Yazılar

Yasal Uyarı: Bu yazıda yer alan bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım danışmanlığı veya finansal tavsiye niteliği taşımaz. Gösterilen ürün bilgileri güncelliğini yitirmiş olabilir. Nihai koşullar için doğrudan ilgili bankaya başvurunuz.